Artikel 6 AVG: De Zes Rechtsgronden voor Rechtmatigheid
Artikel 6 AVG bevat een limitatieve lijst van zes rechtsgronden. Een verwerking van persoonsgegevens is uitsluitend rechtmatig wanneer deze steunt op minimaal één van deze grondslagen. Voorafgaande vaststelling is verplicht.
1. De 6 Rechtsgronden voor Verwerking (Art. 6.1)
Om persoonsgegevens rechtmatig te verwerken onder het Unierecht, moet de verwerkingsverantwoordelijke aantonen dat aan ten minste één van de zes alternatieve voorwaarden van Artikel 6(1) is voldaan:
- a) Toestemming (Art. 6.1.a & Art. 7): Vrije, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige wilsuiting. Toestemming kan te allen tijde even eenvoudig worden ingetrokken als zij is gegeven.
- b) Uitvoering van een overeenkomst (Art. 6.1.b): Noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst waarbij de betrokkene partij is, of voor precontractuele maatregelen op verzoek van de betrokkene.
- c) Wettelijke verplichting (Art. 6.1.c): Noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust krachtens EU- of lidstatelijk recht.
- d) Vitale belangen (Art. 6.1.d): Noodzakelijk ter bescherming van de vitale belangen van de betrokkene of van een andere natuurlijke persoon (levensbedreigende medische noodgevallen).
- e) Algemeen belang / Openbaar gezag (Art. 6.1.e): Noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of van een taak in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag.
- f) Gerechtvaardigd belang (Art. 6.1.f): Noodzakelijk voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of een derde, mits de fundamentele rechten van de betrokkene niet zwaarder wegen (niet van toepassing op overheidsinstanties in de uitoefening van hun taken).
2. Verantwoordingsplicht & De Toets van Strikte Noodzakelijkheid
De rechtsgrond moet vooraf worden vastgesteld en gedocumenteerd in het verwerkingsregister (Art. 30). Het achteraf wisselen van grondslag (bijvoorbeeld overstappen op gerechtvaardigd belang na intrekking van toestemming) is volgens de EDPB-doctrine strikt verboden.
In het arrest HvJ-EU C-621/22 (KNLTB) bevestigde het Hof dat commerciële belangen niet per definitie zijn uitgesloten als gerechtvaardigd belang, maar dat de strikte noodzakelijkheidstoets en de zorgvuldige belangenafweging dwingend moeten worden bewezen.